Een handige slinger

De eerste Koningsdag komt eraan, een goede gelegenheid voor een techniekles over slingers. Een techniekles, hoor ik u denken? Ja zeker! Slingers zijn er in allerlei vormen en kleuren, ze zijn gemaakt van verschillende materialen en op verschillende manieren in elkaar gezet. Dat maakt slingers een geschikt onderwerp voor een techniekles. We proberen de les uit in groep 5 van de Paulusschool in Castricum. Het is feest want juf Annemiek neemt afscheid. Juf Paulien begint met een gesprek. ‘Hoe kunnen we laten zien dat er feest is?’, ‘Waarom vind je dat slingers er bij horen?’ ,’Wat is er nog meer belangrijk bij een slinger?’ De antwoorden van de kinderen zijn handig, daar kunnen we mee verder: slingers zijn vrolijk, ze hebben kleuren, ze zijn mooi en netjes gemaakt, soms hebben ze versieringen. En, ook goed bedacht, een slinger moet lang zijn en je moet ‘m kunnen ophangen. Dat zijn de ontwerpeisen.De tafel ligt vol slingers in soorten en maten. De kinderen pakken er één om te onderzoeken. Ze ontdekken uit welke onderdelen hij bestaat , van welke materialen hij gemaakt is en hoe de onderdeeltjes aan elkaar vast zitten. Ze tekenen een stukje van de slinger heel precies na. O, even bijsturen, er gaat wel erg veel aandacht naar het dessin van de vlaggetjes in plaats van naar de haakjes van de verbinding. De volgende stap is om zelf een slinger te bedenken, een speciale slinger voor juf Annemiek. We hebben veel materialen klaar gelegd, onder meer papier, karton, stof, lijm, band, naald en draad, touw, splitpennen en paperclips (en nee, geen nietjes en plakband).

Paulien bespreekt hoe je op een handige manier een lange slinger kan maken want slingers maken is meters maken. ‘Hoe kun je dat handig aanpakken?’ De groepjes maken eerst een ontwerp, komen spullen halen en gaan aan de slag. Er wordt druk overlegd, geknipt, geplakt, gekleurd, bijgesteld. Alle slingers worden anders. Om er een speciale slinger voor juf Annemiek van te maken, komen er tennisrackets, golfsticks, golfballen, muzieknoten en typisch Amerikaanse spullen aan te hangen. Mooi om te zien hoe de kinderen werken: wie heeft goede ideeën, bedenkt oplossingen, wie is doelgericht, zet door om de slinger af te maken? En, hoe werken ze samen, is er een taakverdeling? Met andere woorden: welke talenten laten de kinderen zien?

Het valt me op dat een aantal kinderen heel doelgericht aan het werk is. Ook een paar kinderen, die in het eerste deel van de les niet zo betrokken waren. Er zijn ook enkele kinderen, die niet veel verder komen. Zij hebben moeite om tot een ontwerp te komen, om iets praktisch te bedenken, om een besluit te nemen. En dan wordt de slinger in elkaar gezet. Sommigen rijgen de onderdeeltjes aan elkaar met naald en draad. Anderen maken eerst gaten met een perforator en trekken daar de draad door heen. De kinderen ontdekken dat de onderdeeltjes tijdens het hangen tegen elkaar schuiven. Hoe los je dit op? Een stukje plakband ertussen! De hamburgers zijn opgehangen met paperclips, die zijn vast geknoopt in de band waar ze aan hangen. Een slimme oplossing! Sommige groepjes pakken het handig aan. Chiel gebruikt zijn puntenslijper om rondjes te trekken. Hij knipt de rondjes uit, waarna Susan er stippen op tekent. Zij maken dus gebruik van een mal en hebben de taken verdeeld. Kiki en Martijn maken stars en stripes van papier. Ze maken eerst een heleboel onderdeeltjes klaar voordat zij de slinger in elkaar zetten. De voorraad hangt te bungelen aan de poten van hun hoge kruk, aan hangertjes van paperclips. Zij zetten dus duidelijke opeenvolgende stappen in het productieproces. Hier zijn goede werkafspraken gemaakt!

Met deze les komen kinderen in aanraking met de werkwijze in de technologie: het werken volgens de ontwerpcyclus en het handig werken in een productieproces. De kinderen oefenen zogenaamde 21st century skills, zoals creatief en kritisch denken en samenwerken. Het rapport ‘Opleiden voor een toekomstbestendig curriculum’ van de Onderwijsraad gaat over deze vaardigheden. Onlangs was ik op een symposium over dit rapport, dat binnenkort verschijnt. Hanno van Keulen, landelijk voortrekker op het gebied van wetenschap en techniek, liet zien dat wetenschap- en technieklessen veel mogelijkheden bieden voor deze 21st century skills. Hij benadrukte dat het belangrijk is om kinderen ook kennis te laten maken met complexe technologieën en dat het goed is om kinderen in contact te brengen met bedrijven en wetenschappelijke instellingen.

Wilt u worden bijgepraat door Hanno van Keulen? Kom dan naar de conferentie van het Expertisecentrum Wetenschap & Techniek die op 14 mei plaatsvindt in Science Center NEMO. Van Keulen verzorgt de openingslezing. Na de lezing van Hanno van Keulen zijn er twee rondes waarin u een presentatie of werksessie kunt volgen. U kunt uit 12 verschillende kiezen, bijvoorbeeld: Kleuters en Wetenschap & Techniek, Lessen uit Vindplaatsprojecten, Coaching bij schoolontwikkeling W&T en 3D-films, hoe werkt dat en hoe kun je het zelf maken? Er zijn geen kosten aan deze conferentie verbonden.

Edith Louman
Hogeschooldocent Natuuronderwijs, wetenschap en techniek iPabo
e.louman@ipabo.nl